Şubat 2023 depremi birçok şey kadar sigorta algısını da sarstı. 2.000 doların altında yıllık prімle korunulabilecek evler yıkıldı; hasar gören yapılarda oturanların büyük bölümünün ya DASK poliçesi yoktu ya da poliçe teminatı gerçek değerin çok gerisindeydi. Bu yazı soyut risk hesaplamalarıyla değil, o süreçten geçmiş ailelerin deneyimleriyle ilerliyor.
DASK Olmadan Kredi Açılıyor muydu?
Teknik olarak hayır. Türkiye’de konut kredisi için DASK poliçesi yasal zorunluluktur. Ama uygulamada boşluklar vardı: bazı kredi işlemlerinde DASK varlığı kontrol edilmedi ya da süresi dolmuş poliçeler yenilenmedi. Maraş merkezli depremden etkilenen bölgelerdeki hasarlı yapıların bir kısmı eksik sigortalı çıktı; DASK poliçesi olan ama sigorta değeri gerçek piyasa değerinin yarısı olan evler için ödeme de yarım kaldı.
İki Farklı Konut, İki Farklı Sonuç
Hatay’ın Antakya ilçesinde kısmen yıkılan bir apartman dairesinin sahibi, 2022 yılında DASK primini “gereksiz masraf” olarak görüp yenilememiş. Dairenin sigorta değeri 350.000 TL olarak kayıtlı kalmasına rağmen güncel piyasa değeri yaklaşık 1,2 milyon TL’ye ulaşmıştı. Poliçesiz olduğu için yalnızca devlet yardımına başvurabildi ve kira desteğiyle sınırlı kaldı.
Aynı apartmanda farklı bir kat, güncel değer üzerinden DASK poliçesi yenilenmiş ve ek olarak konut sigortası yapılmıştı. Bu kişi DASK’tan kısmi hasar tazminatını aldı, konut sigortasından ise ev eşyası ve yapı içi tesisat hasarlarını karşıladı. Süreci daha ağır oldu ama mali kayıp çok daha sınırlı kaldı.
Sigorta Değeri Gerçek Değerin Neresinde Duruyor?
Türkiye’de konut sigortası ve DASK’ta yaygın sorun “eksik sigortalama”dır. Bir mülk, piyasa değerinin çok altında sigortalanırsa hasar anında tazminat da orantılı olarak düşer. Örneğin gerçek değeri 2 milyon TL olan bir konut 800.000 TL üzerinden sigortalanmışsa, tam hasar durumunda tazminat 2 milyon TL’yi değil en fazla 800.000 TL’yi geçmez; kısmi hasarda ise orantı kuralı uygulanır ve ödeme daha da düşer.
DASK her yıl bina maliyeti endeksini günceller. Sigortalı eğer poliçesini güncel endekse göre yenilemezse her yıl biraz daha eksik sigortalı hâle gelir — üstelik fark etmeden.
Kredi Borcu Biterken Hasar Başlarsa
Konut kredisi devam eden bir ev yıkılırsa banka tazminatı öncelikle kalan borç için kullanır. Kredi bakiyesi 600.000 TL, DASK tazminatı 400.000 TL ise aradaki fark ev sahibine kalır ve hâlâ ödenmesi gerekir — fakat ev artık yoktur. Bu yasal düzenleme yeni değil ama çoğu kredi alıcısı bunu sözleşme imzalamadan önce bilmiyor.
Ek Konut Sigortası DASK’ı Neden Tamamlamalı?
DASK yalnızca yapıyı kapsar ve tavan limiti vardır; eşya, cam, su tesisatı, sorumluluk ve kira kaybı gibi kalemleri içermez. Bu boşlukları doldurmak için ek konut (paket) sigortası gereklidir. Depremden etkilenen birçok şehirde yaşanan deneyim, sadece DASK’a güvenenlerin eşya ve geçici konut maliyetleri konusunda ciddi zorluk yaşadığını ortaya koydu.
Nereden Başlamalı?
Mevcut DASK poliçenizi elinize alın ve sigorta bedelini karşılaştırın. Güncel inşaat maliyet endeksleri için DASK’ın resmi web sitesinde hesap makinesi mevcuttur. Eğer poliçenizin sigorta değeri son birkaç yılda güncellenmemişse büyük ihtimalle eksik sigortalısınızdır. Bunu düzeltmek için prim artışı kaçınılmaz olsa da deprem kuşağında yaşıyorsanız bu masrafı “gereksiz” saymak gerçekten risk alarak yaşamak demektir.