Kahramanmaraş depremleri sonrasında ortaya çıkan hukuki anlaşmazlıkların önemli bir bölümü kiracı-ev sahibi ilişkisini kapsıyordu. Ev sahibinin DASK poliçesi vardı; kiracının eşyaları, işyeri donanımı ya da kirada kalan aylık kira bedelinden doğan zararlar ise tamamen karşılıksız kaldı. Bu tablonun tekrar etmemesi için kiracıların sigortayı nasıl konumlandırması gerektiğini somut senaryolar üzerinden ele alıyoruz.
DASK Kiracıyı Kapsar mı?
Hayır. DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) poliçesi yalnızca binanın yapısal hasarını karşılar; bina sahibine aittir ve içerideki eşyaları, kiracının işletme envanterini ya da iş durmasından doğan kaybı kapsam dışı bırakır. 2023 depremlerinde kiracıların ortalama eşya kaybı 180.000 ila 450.000 TL arasındaydı; iş yerlerinde bu rakam birkaç milyon TL’ye ulaştı.
Kiracının Sigortalayabileceği Riskler
- Eşya sigortası: Kiralık konutta mobilya, elektronik, giysi ve kişisel eşyaların yenileme değeri. Yıllık prim genellikle 1.500-4.000 TL arasıdır.
- Mali mesuliyet sigortası: Eğer kiracı yangın, su baskını gibi bir hasara yol açarsa ev sahibine karşı yasal sorumluluğunu karşılar; kira sözleşmelerine bu madde artık standart eklenmektedir.
- İş yeri kiracı sigortası: İşletme envanteri, nakit, makine-teçhizat ve iş durması teminatını bir arada sunar. Esnaf ve sanatkarlar sigortası kapsamında küçük işletmeler için yıllık 3.000-8.000 TL arasında paket poliçe bulunmaktadır.
Gerçek Vaka: İstanbul’da Zemin Katlı Eczane
2024 yılı başında İstanbul Bağcılar’da yoğun yağış sonrası meydana gelen su baskını bir eczaneyi diz boyuna kadar sular altında bıraktı. Eczacının ilaç stoğu, reçete yazıcıları ve bilgisayar sistemleri 320.000 TL’nin üzerinde zarar gördü. Bina sahibinin konut sigortası yalnızca yapıyı kapsıyordu. Eczacının kendi adına iş yeri sigortası yoktu. Dava açıldı, bina sahibinin binanın drenaj sistemini ihmal ettiği gerekçesiyle kısmi sorumluluk bulundu, ancak dava iki yıl sürdü ve mahkeme masraflarıyla net tazminat 80.000 TL’ye düştü.
Kira Sözleşmesindeki Sigorta Maddesi Ne Anlama Gelir?
Gayrimenkul hukuku alanında faaliyet gösteren avukatların belirttiğine göre 2023’ten itibaren hazırlanan standart kira sözleşmelerinin yüzde yetmiş beşi kiracıdan mali mesuliyet sigortası yaptırmasını şart koşmaktadır. Bu maddeyi görmezden gelen kiracılar, sözleşme ihlali gerekçesiyle tahliye riskiyle karşılaşabilir ya da ev sahibinin tazminat talebine muhatap olabilir.
Ev Sahibi ile Sigorta Anlaşmazlığı: Kimin Hasarı?
Binanın boru hattından kaynaklanan bir su hasarı alt kattaki kiracının eşyalarını mahvettiğinde sorumluluk belirsizleşir. Türk hukukunda bu tür davalarda kiracı önce ev sahibine başvurur; ev sahibinin sigortası yoksa kiracının tazminat alması yıllarca süren dava sürecine bağlıdır. Kiracının kendi eşya sigortası bu belirsizliği ortadan kaldırır: sigorta şirketi hasarı öder, ardından rücu yoluyla sorumluyu kendisi bulur.
Pratik Kontrol Listesi: Kiracı Ne Yapmalı?
- Kira sözleşmesindeki sigorta maddesini okuyun ve beklenen poliçe türünü netleştirin.
- Konut kiracısıysanız eşya teminatı içeren bir kiracı sigortası yaptırın; zemin katta ya da sel riski yüksek bölgedeyseniz su baskını ek teminatı ekletin.
- İş yeri kiracısıysanız iş durması teminatının aylık ciroya göre ayarlanıp ayarlanmadığını kontrol edin.
- Poliçe başlamadan önce tüm eşyaları liste halinde sigorta şirketine bildirin; eksik bildirilen kalemler hasarda ödeme dışı kalır.
Sigorta Yaparken Atlanan Bir Ayrıntı
Kiracı sigortalarında en sık gözden kaçan nokta, poliçedeki “bina kaynaklı hasar” istisnasıdır. Bazı ürünler boru patlaması veya çatı sızmasından kaynaklanan hasarları ev sahibinin sorumluluğuna bırakır; bu durumda mali mesuliyet ek teminatı almanız hasarda sizi korumaz. Poliçenizi imzalamadan önce “istisna listesi”ni kelime kelime okumak on dakika alır ve ileride büyük bir kırıklığı önleyebilir.